Köylü Güvendesi

Bindin atın birine
Geçtim Urumeli'ne
Urumeli'nin kızları
Çakır ale (el') gözleri

Alçacık duvardayım
Baş açık hovardayım
Nerde güzel varsa
Bilin ben ordayım

Bahçelerde bal kabak
Elimde altın tabak
Beni beğenmezken
Vardığın adama bak

Dere geliyor dere
Kumunu süre süre
Al götür beni dere
Yarimin olduğu yere

"Oyun havaları"nın yerli adları şunlardır: Güvende (Köylü Güvendesi, Şehirli Güvendesi), Yüksek (şehirlerde buna Sekme ve Karşılama denir), Alçak, Kırık, Kız, Cezayir (Oyunda sürekli), Zeybek, Aralık Havaları (hariçten gelmelerin ortak adıdır).

Güvende Türküleri: Güvende havasında oyunlar iki türlü oynanır. Halk bu oyunların birine Köylü Güvendesi, diğerine Şehir Güvendesi adını verir.

Alçacık duvardayım
Baş açık hovardayım
Nerde güzel varısa
Bilin ben ordayım

Bahçelerde bal kabak
Elimde altın tabak
Beni beğenmez iken
Vardığın adama bak

Yüksek Hava Türküleri: Şehirde Karşılama ve Sekme adıyla meşhur olan bu oyun havasında okunan türkelin edebî ölçüsü şudur:

Yürük yaylasında yaylayamadım
Divane gönlümü eyleyemedim

Merdivenden inerken, eşim seni görmüşler
Beni sana, seni bana pek münasip görmüşler

Alçak Hava Türküleri: Bu oyun havasında söylenen türkülerden üç örnek:

Elinde bakır
Gözleri çakır
Gel öpüşelim
Kız şapur şupur

Akşam oldu gün indi
Bahçeler gölgelendi
İki öptüm, bir koktum
Yüreğim tazelendi

Ak koyun kara koyun
Hepimizde var oyun
Sabır takat kalmadı
Soyun güzelim soyun

Bu oyunun bir zamanlar biri kız biri oğlan iki kişi tarafından birlikte oynanılmışlığı düşünülebilir. Çünkü oğlanın sözlerine kız şöyle cevap verir:

El üstünde gezerim
Al keremit ezerim
Ben Hacı'nın Fatma'yım
Sere serpe gezerim

Kırık Hava Türküleri: Kırık Hava oyunlarında türküler curcuna gibi söylenir ve oyun da ona göre oynanır:

Var elimde hindi
Oğlan kızı beyendi
Almadı kendi

Aman şeker oğlan
Canım şekeroğlan

Elimde makine
Gidelim hakime
Darılsa vah kime?

Aman şeker oğlan
Canım şekeroğlan

Kız Havası Türküleri: Bu adda çalınan ezgi pek güzeldir. Ezginin hoşluğuna oyunun şakraklığı katılırsa doyum olmaz.

Menevşesi tutam tutam
Arasına güller katam
Gel ikimiz bile yatam
Sen gel menevşeli gelin

Gelin gelin allı gelin
Al yanağı ballı gelin

Menevşe buldum derede
Sordum evleri nerede
Üç kız bir oğlan arada
Sen gel menevşeli gelin

Gelin gelin allı gelin
Burnu karanfilli gelin

Menevşesi boyun eğmiş
Yaprakları suya değmiş
Kız seni sevenin ölmüş
Sen gel menevşeli gelin

Gelin gelin allı gelin
Burnu karanfilli gelin

Varayım mı, varayım mı?
Kız kapunu kırayım mı?
Sen döşekte yatır iken
Ben ayazda öleyim mi?

Gelin gelin allı gelin
Al yanağı ballı gelin

Cezayir Türküleri: Orhaneli'de bu türküler sırf şarkı halinde (sözlü, oyunsuz) söylenince ağır bir havayla, oyun için söylendiği zaman ise ayrı bir makamla çalınır. Sözler değişmese de oyun havasının ezgisi başkadır.

Halk musikî faslında her milli dava hala bu türkülerle ve bildiğimiz Cezayir Marşı'nın sadeleştirilmiş havasıyla okunur. Türkünün sözleri şunlardır:

Kaleden kaleye toplar atılır
Şiddetinden aylar, günler tutulur
Koç yiğitler gurbet elde satılır
Sokakları mermer taşlı Cezayir (Cezayer)

Direk direk gemilerin dumanı
Ramazan ayında temcit zamanı
Yiğitleri kurban diye kestiler
Sokakları mermer taşlı Cezayir (Cezayer)

Ötme bülbül garip garip havada
Yavruların öksüz kalır yuvada
Sokakları mermer taşlı Cezayir (Cezayir )

Cezayir'i bir ikindi bastılar
Camilere çifte çanlar astılar
Sokakları mermer taşlı Cezayir (Cezayer)

Köroğlu Türküleri: Orhaneli Türkmenleri arasında yiğitlik menkıbelerini canlandıran Köroğlu Havası gerek ezgi gerekse oyun bakımından büyük bir canlılığa haizdir. Oyunda söylenen sözlerden ve ezgisinden başka, oynanış tarzı da gönüllerde coşkunluk ve milli gurur uyandırıyor. İşte bir türkü örneği:

Köroğlu'nun malı dağları aştı
Köroğlu duydu da geriye kaçtı
Atadan, dedene devletim benim

Ben bir Köroğlu'yum dağda gezerim
Esen rüzgardan hile sezerim
Demir sopa ile başlar ezerim
Atadan, dededen devletim benim

Çekti bıçağını çıktı meydana
Dünyaya gelmemiş doğuran ana

Atadan dededen devletim benim
Devletin armağanı kır atım benim.

Zeybek Havaları: Orhaneli köylüleri arasında zeybek havaları yalnız çalınır, yani sözsüzdürler. Ancak, birlikte oynanır. Bu havalara uyarlanmış türkü sözleri yoktur.

Aralık Türküleri: Bu isim altında fasıla katılan türküler, Orhaneli'nin öz malı değillerdir. Öteden, beriden gelip biriken bu havalara o yüzden "aralık" izafesi uygun görülmüştür. Aralarda dinletilir ve çeşit artırmış olurlar.

Derede davul sesi var

(Uy) derede davul sesi var

Bugün gelinin yası var (a gelin)

Bir oğlandan gayrı nesi var

Alırlar seni elimden

Sararlar ince belinden (a gelin)

(Uy) gölgelerde gabaçlar

Asbap yuğdumuz akdaşlar

Sarılıp yattığımız gardaşlar

Alırlar seni elimden

Sararlar ince belinden (a gelin)

Bahçede erik dalı

Bahçede erik dalı (amanın)

Dibinde gördüm yarı

Sen otur ben söyleyem (amanın)

Başıma gelen halı

Gıyıdan gıyıdan gel

Ortası çamur gıyıdan gel

Gaz goydum yansın diye (amanın)

Al geydim alsın diye

(Mor geydim alsın diye)

Kimselere varmadım (amanın)

Askerden gelsin diye

Gıyıdan gıyıdan gel

Ortası çamur gıyıdan gel

Yorum (2) Yorum yaz! Arkadaşına Gönder!

2 yorum yazılmıştır

çok süper kardeş siten eline sağlık beğendim çokgüsel yapmışın tşkler bizi bilgilendirdin

Bağlantı »

sevgili mehmet kardeşim bu siteyi kurup yöresel değerlerimize gösterdiğinilgiden
ve değerli zamanını ayırdığındığın için seni tebrik eder köyümüz adına
teşekkür ederim başarılarının devamı dileği ile.

Bağlantı »